Dr Anna Woźniak, doktor nauk społecznych i psychotraumatolog, odpowiada na jedenaście kluczowych pytań o to, jak doświadczenie przemocy zmienia sposób myślenia, pamiętania i funkcjonowania na co dzień.
Co każda osoba po traumie powinna wiedzieć o własnym umyśle?
Trauma zmienia dosłownie sposób funkcjonowania mózgu. Ciało migdałowate — centrum alarmu — staje się nadaktywne. Kora przedczołowa, odpowiedzialna za logiczne myślenie, działa gorzej. To nie jest słabość — to neurobiologiczna reakcja na zagrożenie.
Dlaczego po traumie trudno logicznie opowiedzieć o tym, co się stało?
Traumatyczne wspomnienia są przechowywane inaczej niż zwykłe — fragmentarycznie, jako obrazy, dźwięki, doznania cielesne. Kortyzol wydzielany podczas traumy zaburza pracę hipokampu, który normalnie organizuje wspomnienia w chronologiczną narrację.
Luki w pamięci i chaotyczna narracja to udokumentowane neurologiczne skutki traumy — nie dowód kłamstwa. To kluczowa informacja dla służb, sądu i rodziny.
Jak trauma objawia się fizycznie w ciele?
Bóle głowy, dolegliwości ze strony układu pokarmowego, napięcie mięśniowe, przyspieszone bicie serca bez wyraźnej przyczyny — to typowe fizyczne objawy traumy. Ciało „pamięta" zagrożenie i reaguje ochronnie nawet na pozornie niegroźne bodźce.
Samowinna — dlaczego mówimy „to moja wina"?
Samoobwinianie jest próbą odzyskania kontroli: „jeśli to moja wina, mogłam to zatrzymać". To mechanizm obronny, nie wyznanie winy. Ważne jest, by otoczenie nie wzmacniało tego przekonania.
Czy można wrócić do normalnego funkcjonowania?
Tak. Przy odpowiednim wsparciu — terapeutycznym i społecznym — zdecydowana większość osób po traumie odzyskuje pełne funkcjonowanie. Trauma nie musi definiować całego życia.
Nie musisz przez to przechodzić sama. Terapia traumy — CPT, PE, EMDR — ma udowodnioną skuteczność. Pierwszym krokiem może być rozmowa z Telefonem Feminoteki.