Bycie świadkiem przemocy seksualnej jest częstym doświadczeniem — choć rzadko tak nazywanym. Badania fundacji STER pokazują, że 87,6% kobiet w Polsce doświadczyło molestowania seksualnego. Sondaż Ipsos dla L'Oréal Paris (2022) wskazuje, że 84% kobiet doświadczyło nękania w przestrzeni publicznej.
Czym jest przemoc seksualna w przestrzeni publicznej?
Przemoc seksualna to niepożądane zachowania o charakterze seksualnym lub związanym z płcią, naruszające godność osoby. Często bywa normalizowana, traktowana jako „żart" lub „komplement".
Formy przemocy
- Niewerbalna: wpatrywanie się, gesty, ekshibicjonizm, niechciane fotografowanie
- Werbalna: komentarze dotyczące ciała, zaczepki, propozycje, nacisk
- Fizyczna: blokowanie drogi, dotykanie, naruszanie przestrzeni osobistej, napaść
Jak reagować — czego NIE robić
Nie konfrontuj się agresywnie z sprawcą, jeśli może to zagrozić bezpieczeństwu. Nie nagrywaj i nie wrzucaj filmów do internetu. Nie zmuszaj osoby poszkodowanej do rozmowy ani zgłoszenia na policję.
Interwencja pośrednia — bezpieczna i skuteczna
Gdy nie jesteś pewna, czy masz do czynienia z przemocą — zastosuj interwencję pośrednią. To dyskretne działania, które przerywają sytuację bez bezpośredniej konfrontacji.
- Zadaj pytanie niezwiązane z sytuacją (np. „Przepraszam, której jest godzina?")
- Usiądź obok osoby poszkodowanej
- Stwórz dystrakcję
- Zaproś osobę poszkodowaną do swojej grupy
- Zaproponuj odprowadzenie lub odwiezienie
Kiedy sprawca jest znany — w pracy, rodzinie, szkole
Wyraź wyraźny sprzeciw wobec zachowania. Wesprzyj osobę poszkodowaną. Zidentyfikuj innych świadków. Zgłoś przez procedury organizacji lub do Państwowej Inspekcji Pracy.
Zgłaszając przemoc, nie zniszczysz nikomu życia — niszczą je sprawcy swoimi działaniami. Milczenie chroni sprawcę, nie ofiarę.
Zadbaj też o siebie — dla wspierających
- Uznaj swoje emocje — bycie świadkiem jest trudne
- Pozwól sobie na przerwę
- Szukaj wsparcia rówieśniczego
- Ustalaj granice swojego wsparcia
- Zasugeruj profesjonalną pomoc osobie poszkodowanej